Tin tức
  Thống kê truy cập
Đang truy cập
Lượt truy cập
  TẾT TẤT NIÊN NGƯỜI DAO

TẾT TẤT NIÊN NGƯỜI DAO

Triệu Tiến Cai gọi cho tôi mời chúng tôi đến dự tết tất niên của họ tộc Dương tại nhà Dương Trung Thành thôn Quyết Tiến Xã Địch Quả huyện Thanh Sơn tỉnh Phú Thọ. Sáng ngày 26 tháng chạp, tôi cùng nghệ sĩ nhiếp ảnh Tiến Hải đến nhà ông Thành từ 7 giờ 30 theo yêu cầu của Cai để lấy tư liệu về ngày lễ này.

Người Dao có tục ăn tết Tất niên vào tháng chạp. Tủy từng điều kiện của các họ tộc mà bố trí, chỉ có điều nếu là họ Triệu thì kiêng ngày Thân, ngày Tý. Nếu là họ Dương thì kiêng ngà Dần, ngày Ngọ. Nếu là họ Phùng thì kiêng ngày Dậu, ngày Tỵ... Khi nào con cháu, người trong họ tộc đầy đủ nhất thì tổ chức. Lễ Tất niên là lễ thờ cúng tưởng niệm tổ tiên tại Nhà Cái tức là nhà trưởng tộc. Tất cả người trong dòng tộc tập trung tại đây để cùng ăn tết, cũng có mời thêm một vài người hàng xóm xung quanh Nhà Cái chứ không mời rộng. Trong lễ cúng, bày trên Ban thờ chỉ có bốn cái bánh dầy, mười chén rượu và một cái bát đốt vỏ cây làm hương thơm, việc đốt vỏ cây này cũng giống như việc người Kinh đốt hương và tiếng Dao gọi là “ Pua đèng huung”. Dẫu có mổ lợn thì cũng chỉ để con cháu ăn với nhau chứ không bày lên Ban thờ. Lễ tết này theo tiếng người Dao gọi là “ Nhàng chậm”.

Một cái cối đá được đặt giữa sân, hai đoạn tre tươi làm chày giã. Chõ xôi nếp được bưng từ trong bếp ra đổ vào cối còn nóng bỏng bốc hơi nghi ngút. Hai thanh niên to khỏe hai tay dùng mẩu tre tươi nhào đảo đám xôi trong cối cho nhuyễn, sau đó một người cầm khay vừng rang đã được giã nhỏ rắc vào thỏi xôi, hai thanh niên bắt đầu giã, cứ một người dơ chày lên thì một người thúc xuống nhịp nhàng. Phải là người có đủ sức khỏe mới giã được bởi một mặt phải giã nhanh để xôi khỏi dính vào chày, một mặt phải thúc thật mạnh để đầu chày chạm xuống tận đáy cối. Sau khi thỏi xôi đã nhuyễn, hai người cùng đấu đầu đoạn tre nâng thỏi xôi ra khỏi cối đặt vào một cái mẹt do một người khác đã đem đến hứng. Thỏi xôi được người ta tiếp tục rắc vừng cho khỏi dính và kéo vặt ra thành những nắm nhỏ và được gọi là Bánh Dày. Ông trưởng tộc trực tiếp vặt, vo bốn cái bánh dày mang vào đặt lên Ban thờ.

Người cúng khấn chính có thể là trưởng tộc, cũng có thể không nhất thiết phải là trưởng tộc. Thường dòng tộc nào của người Dao cũng có một ông thày cúng, trong những cái lễ kiểu này, ông thầy cúng ấy sẽ là người làm lễ. Lễ cúng của người Dao phải kéo dài tới hai giờ đồng hồ, ông thầy phải đọc văn khấn liên tục mà không được dở sách nên yêu cầu phải thuộc lòng văn khấn. Có hai ông thầy phụ cũng là người trong dòng tộc đọc phụ họa. Nếu cứ đủ ba người cùng đọc thì bài văn khấn chỉ cần đọc một lần. Nếu trong dòng tộc không có người thuộc văn khấn để đọc phụ họa thì ông thầy chính phải đọc ba lượt. Sau khi cúng, ông thầy sẽ đem một cành cây nhỏ có lá xanh ra cắm ở ngoài hiên, quan niệm là các tà ma ở trong nhà đã trú ngụ ở cành cây ra khỏi nhà và những tà ma khác ở bên ngoài thì cũng trú ngụ tại đó chứ không vào được trong nhà.

Sau lễ Tất niên ở Nhà Cái, các gia đình khác trong tộc mới được làm lễ tết cho cha ông nhành nhánh nhà mình. Lễ “ Nhàng chậm “của người Dao có ý nghĩa như một cái giỗ Tổ ở nhà Thờ Họ của người Kinh nhưng mỗi năm chỉ làm có một lần vào một ngày thuộc tháng cuối năm. Những ngày cuối năm, những người đi làm, đi học xa đều được về nhà, con cháu dẫu có cư trú ở nơi đâu cũng đều hướng về quê cha đất Tổ. Vào dịp này, cả tộc tập hợp tại Nhà Cái để truy niệm tổ tiên và cùng nhau gặp mặt hàn huyên. Âu cũng là một phong tục truyền thống tốt đẹp.


 

Gửi ý kiến phản hồi

Họ tên
Điện thoại & email
Nội dung
 
 
 
  Bài viết mới
  Hoạt động đó đây
  Hỗ trợ trực tuyến
Hỗ trợ trực tuyến 2
Tư vấn tạo web
Hỗ trợ trực tuyến 1
Tư vấn tạo web

Hội Khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp Phú Thọ

Số 1518 Đại lộ Hùng Vương phường Gia Cẩm thành phố Việt Trì Phú Thọ

Trưởng ban nội dung: Lương Văn Thắng. Phó ban Thường trực: Phùng Văn Vinh.
 Chủ nhiêm Website: nhà văn Nguyễn Đức Sơn
Điện thoại : 02103 818 567 -  Email : soncam52@gmail.com
Bản quyền thuộc Hội Khoa học kỹ thuật Lâm nghiệp Phú Thọ